Đền Ơn Đáp Nghĩa

Huỳnh Quốc Bình

Trong một quyển sách của Mục Sư Phan Thanh Bình, có đoạn ông viết như sau: “Những nghệ sĩ sau thời gian nổi tiếng và khá giả nhờ sự ủng hộ của khán thính giả, nên họ đã tổ chức những buổi “tạ ơn” hay “cảm ơn” và những ai muốn được họ tạ ơn hay cảm ơn… thì phải mua vé tham dự…”

Bình thường, khi một người thọ ơn ai, rồi tìm cách trả ơn người đó, là người có lòng tự trọng và liêm sỉ. Thọ ơn Người, không trả ơn Người cũng chưa sao, bởi không phải lúc nào người ta cũng có điều kiện để trả ơn trực tiếp “người ơn” mà thường là gián tiếp, hoặc “ban ơn” qua một người khác. Thọ ơn Người mà mau quên cũng không hề gì… Nhưng chỉ những kẻ tìm cách hãm hại người ơn để “chui sâu, trèo cao” trong nấc thang danh vọng, thì đó là loại người mà thiện hạ cho là “thứ bất nhân” hay “đồ vô ơn” hoặc “đồ vô liêm sỉ” mà chúng ta cần phải ý thức, để không trở thành nạn nhân của chúng.

Tôi từng thấy một góp ý trên diễn đàn điện tử như sau: “Chúng ta cần chỉ thẳng vào những đồ vô ơn mà chửi và tuyệt giao với chúng…” Tôi cũng có viết vài câu góp ý về vụ đó: “Ai trong chúng ta cũng có ít nhiều “đồ vô ơn” trong bản thân mình, nên đối với những trường hợp vô ơn nho nhỏ, chúng ta cũng nên bỏ qua, vì nếu không, tôi e rằng không còn một ai để chúng ta giao thiệp…”

Một mục sư Việt Nam kể tôi nghe câu truyện mà tôi cho là ý nghĩa. Thời điểm 1954, ông kia cho bạn mình mượn năm ngàn để có vốn làm ăn lúc mới di cư vào Nam. Số tiền này rất to lớn vào thời đó. Nhờ năm ngàn đó, bạn ông “ăn nên làm ra” và trở nên giàu có. Để đền ơn ông, người bạn ấy tìm cách tặng lại ông nhiều cách khác nhau, như quà cáp hay hiện kim… Tính ra thì trị giá năm bảy lần lớn hơn số nợ, nhưng số nợ năm xưa bạn ông không nhắc đến, hoặc trả lại một cách rõ ràng, dứt khoát. Ông thấy vậy nên hỏi chơi cho biết và bạn ông trả lời một câu hết sức chí tình và đầy ơn nghĩa trong đó: “Ơn của anh to lắm nên tôi cần phải mang cái ơn đó suốt đời. Nếu tôi vội trả cho anh số nợ năm ngàn mà anh từng giúp tôi, thì hết nợ, hết ơn rồi còn gì?”

Câu truyện “Lưu Bình- Dương Lễ” cũng đã nói lên sự khéo léo và nhiệt tình của Dương Lễ khi đền đáp công ơn bạn mình. Người đời có câu “của cho không bằng cách cho” và tôi nghĩ khi trả ơn ai cũng phải có cái cách của nó. Trả ơn làm sao cho có ý nghĩa chứ không phải theo kiểu “trao đổi tù binh” giữa hai phe nghịch thù trong thời chiến.

Một câu chuyện khác cũng thuộc về “ơn nghĩa”. Bạn tôi có người em họ quá bụa, con đông, nghèo khổ nên được ông và các anh chị của ông giúp đỡ tận tình và thời gian sau đó cô ta làm ăn cũng tương đối khả giả. Có lần, cá nhân ông gặp khó khăn về tài chánh, cô em họ của ông giúp ông số tiền tương đương một tháng lương của công chức Việt Nam Công Hoà vào thời điểm 1969. Sau đó, để đền ơn cô em họ, ông có tặng lại cô ấy món quà giá trị và cô ấy bán với giá tiền gấp hai ba lần số nợ mà ông thiếu cô ta. Trong gia đình ông có người thắc mắc: Tại sao không bán món đồ đó trả nợ cho xong, lấy số tiền dư tặng thêm cho cô ấy, có phải “dứt nợ” mà còn rõ ràng hơn không? Ông trả lời: “Cô ấy nghèo, con đông, mới làm ăn khấm khá chứ giàu có gì, nên mình cần giúp cô ấy thêm, còn số nợ kia thủng thẳng rồi trả cũng đâu có sao?”

Thời gian sau, tình hình chiến tranh khốc liệt hơn và bạn tôi không còn dịp gặp lại cô em họ của mình. Khoảng gần bốn năm sau, trong một lần Má ông về thăm quê Nội của ông; ông gửi thư thăm mọi người bên Nội và cô ấy. Nhận thư trên tay, cô không mở ra, nhưng lại nói với Má ông rằng: “không có tiền trả nợ thì không đọc thư”. Dĩ nhiên, khi nghe nói như thế, Má ông đã thay ông trả món nợ đó.

Dù bị cô em họ cư xử theo kiểu vô ơn, nhưng sau này ra hải ngoại, ông cũng tìm cách gửi quà và tiền giúp trực tiếp Má cô ấy, tức là cô ruột của ông và gián tiếp giúp cô ta. Nhưng điều phũ phàng là một ngày kia ông nhận được thư “đòi nợ” của cô em họ bên quê nhà, với lời lẽ chắc nịch rằng: “Anh cần trả số nợ ba mươi năm trước mà anh đã thiếu tôi, cộng thêm tiền lời…” Bạn tôi cho biết, ông hết sức ngỡ ngàng và tức giận, nhưng ông cũng thêm một lần nữa gởi tiền về “trả nợ” cho cô em họ của ông, kể cả “tiền lời”. Khi có ai nhắc đến chuyện đó, ông nói rằng: “Ngày nay Má tôi và cô ruột của tôi đã qua đời, nên không còn ai làm chứng cho tôi.” Ông cho biết trong vụ đó ông rất tức mình, nhưng dù sao ông cũng đã trả xong nợ, hay phải trả hai ba lần món nợ vật chất cho một đứa em họ vô ơn.

Một câu truyện khác. Ông kia rất chí tình với anh chị em trong gia đình. Sau 30-4-75 vợ chồng ông là người duy nhất có khả năng tài chánh để có thể “cưu mang” hết những gia đình anh chị em mình, gồm những gia đình có người đang bị giam cầm trong nhà tù VC, hoặc đang gặp khó khăn về vật chất. Sau này ra đến hải ngoại ông thường xuyên gửi tiền về giúp anh chị em bên Việt Nam. Ngày kia ông nhận đưọc thư của đứa cháu gái gọi ông bằng chú, đòi ông phải trả số nợ mà nó nghe nói là ông có thiếu ba má nó hồi thời ông còn trai trẻ. Ông than với mọi người rằng: “Thiệt là bực mình, tôi từng bao bọc cả nhà nó lúc Ba nó bị tù VC. Sau khi Ba Má nó qua đời, nó là đứa cháu tôi gửi tiền về cho nhiều nhất. Vậy mà bây giờ nó đòi món nợ mà tôi không biết là hồi nhỏ, mình có thiếu Ba Má nó hay không?” Mọi người khuyên ông nên gửi tiền về trả nợ cho cô cháu của ông, để vừa giúp nó vượt qua cảnh nghèo khổ, và cũng để chấm dứt “món nợ” mà ông không chắc mình có thiếu ba má nó, như nó nói hay không?

Trở lại chuyện ơn nghĩa. Trong đời sống hằng ngày, tôi cố tránh giao du với bọn người phản trắc mà tôi có bằng chứng. Tôi chỉ dành thì giờ trao đổi, giao thiệp với những ai tử tế và sẵn sàng tốn thì giờ cho những công việc mà tôi tin rằng hữu ích cho mọi người. Đối với những kẻ vô thần, những tên “buôn thần bán thánh”, những kẻ lừa thầy phản bạn, những đứa ruồng bỏ ông bà, cha mẹ, anh chị em, người phối ngẫu… Tôi rất cẩn thận khi giao thiệp với họ, bởi người ân của họ mà họ còn không trọng, thì sự phản bội dành cho người khác hay cho mình chỉ là thời gian mà thôi.

Vì yếu đuối, bất toàn nên con người rất dễ quên ơn Trời và bội ơn Người. Một người có tâm địa phản trắc, vô ơn, thì không thể nào là người kính Chúa yêu Người. Một người xem thường ý nghĩa của hai chữ “ơn nghĩa” thì không xứng đáng làm bạn người khác chứ đừng nói là làm “cha”, “sư” hay “thầy” người khác, như tôi từng nêu ra trước đây trong các bài viết của tôi.

Tôi nghĩ, chúng ta không làm công việc “xét đoán người khác”, nhưng ít ra cũng cần mạnh dạn để “rọi đèn”, hoặc góp phần giảm thiểu sự ảnh hưởng của thành phần vô ơn, bạc nghĩa khi cái đám đó đứng trên bục hay trên cao giảng thuyết cho chúng ta nghe những điều “nhân nghĩa”.

Chuyện vô ơn quá nhiều, không thể kể hết trong một bài viết, cho nên tôi xin được kết thúc bằng một vài nhận xét và tâm tình sau đây:

Là con người có trái tim, chúng ta cần phải biết đền ơn, đáp nghĩa đối với những ai từng ban ơn hay có nghĩa với chúng ta. Có khi chúng không đền ơn, đáp nghĩa trực tiếp, mà chúng ta chỉ có thể “ban ơn” cho những ai cần sự giúp đỡ của mình.

Vì hoàn cảnh, vì sự bất toàn, đôi lúc chúng ta quên ơn người khác mà không hay. Người ở gần mà chúng ta còn quên ơn thì nói gì Trời hay Thiên Chúa “ở xa” mà chúng ta không thấy. Người đầu ấp tay gối, những bạn bè chí cốt, từng giúp đỡ, từng khổ cực, từng hy sinh vì mình… Mà mình còn phản bội, quên ơn, thì huống chi những “người yêu mới”, hoặc bạn mới. Cha Mẹ có công sinh thành dưỡng dục mà mình còn không nhớ ơn mà “nhớ ơn em” hay “nhớ ơn anh” là nghĩa làm sao? Anh chị em ruột thịt, từng lớn lên trong một gia đình với bao nhiêu kỷ niệm, mà mình còn ruồng bỏ thì mình làm bạn với ai?

Thiên Chúa là Đấng nhân từ, tạo ra vũ trụ này, tạo ra con Người, mà con người không biết tạ ơn Ngài mà lại đi làm tay sai cho ma quỷ thì làm sao không đáng trách? Con Người yếu đuối của chúng ta là như vậy đó.

Kinh Thánh có khuyến cáo rằng: “Hãy vui mừng mãi mãi, cầu nguyện không thôi, phàm làm việc gì cũng phải tạ ơn Chúa; vì ý muốn của Ðức Chúa Trời trong Ðức Chúa Jêsus Christ đối với anh em là như vậy. (1 Tê-sa-lô-ni-ca 5: 16-18)

 Huỳnh Quốc Bình

P.O. Box 20361

Salem, OR 97307. USA.

(503) 949-8752

Email: huynhquocbinh@yahoo.com

 

 

 

 

This entry was posted in Gia Đình & Xã Hội, Tác giả Huỳnh Quốc Bình. Bookmark the permalink.

One Response to Đền Ơn Đáp Nghĩa

  1. Dinh Pham says:

    Chúng tôi rất cảm kích với những bài học mà tác giả đã chia sẻ. Cầu xin cho ông được mọi sự lành. Cám ơn nhiều lắm

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s